Zoeken

Tamera, een model voor de toekomst

Bijgewerkt: jan 22

Woonpioniers Bram en Tessa tourden afgelopen zomer door Zuid-Europa om een aantal projecten te bezoeken om inspiratie op te doen voor onze eco-community in wording. En wie op zoek gaat naar Utopia in Europa, kan daarbij het grootste ecodorp van zuidelijk continent natuurlijk niet passeren: Tamera in Portugal. We nemen je graag mee naar deze bijzondere community.


‘The real miracle [of Tamera] is the basis of community on which it is build.’’

Op een informatiebijeenkomst van Ecodorp Boekel hoorden we een verhaal over een heel groot ecodorp in het zuiden van Portugal, waar de bewoners erin geslaagd waren om een groot meer te laten ontstaan in een droog gevallen vallei. Onze nieuwsgierigheid was gewekt, dus besloten we deze zomer om onze kampeerspullen in de auto (nee, niet zo eco...) te gooien en er zelf een kijkje te gaan nemen.

Tamera is geen ecodorp in de klassieke zin van het woord*, maar opereert als een educatie- en onderzoekscentrum. Van over de hele wereld komen mensen naar Tamera om deel te nemen in één van de lesprogramma’s die er aangeboden worden en om er een tijd te participeren in de gemeenschap, die momenteel 170 vaste bewoners telt. Door al 40 jaar te pionieren en onderzoek te doen in de velden ‘ecologie’, ‘energie autonomie’ en ‘intern en extern vredeswerk,’ heeft Tamera zich ontwikkeld tot mondiaal expertisecentrum. De opgedane kennis wordt in de praktijk gebracht in de community en continue getoetst. Voor een aantal projecten, zoals de aanleg van het waterretentielandschap, worden experts ingeschakeld voor advies en ondersteuning. Tamera ziet zichzelf als een ´model voor de toekomst´.


´´Wat does the future of human kind look like? Can we imagine a world in which humans live in peace with each other and with nature? Is a different life really possible? Current global development is not encouraging. To be able to imagine a different world with a positive future, we need places where we create such a world in real life- at first on small scale. This is the most basic purpose of a model. Tamera is developing such a model for the future.’’ – Tamera

In de zomerperiode is er bij Tamera één keer per maand een ‘open weekend’ met rondleiding over het enorme terrein. We melden ons aan en het is eind juni als we door het droge landschap van de Alentejo-regio in het zuiden van Portugal rijden. Het eens zo vruchtbare land is aan het verwoestijnen; en dat is goed te zien. We wanen ons op een Afrikaanse steppe, het enige dat nog ontbreekt aan dit landschap zijn olifanten en zebra’s tussen de kurk- en olijvenbomen. We rijden over een lange, stoffige weg als we de eerste Tameraborden tegenkomen en zich even later een oase ontvouwt: midden in het kurkdroge landschap ligt een enorm meer omringd door bomen, struiken en bloemen, diverse gebouwen, tenten, open keukens, kassen, kunstwerken en zonne-installaties.


We nemen plaats in de schaduw van een groepje eucalyptusbomen op het terrein.

Op de rondleiding zijn op deze snikhete dag zo’n 40 mensen afgekomen, er worden wel 17 nationaliteiten geteld! Na de voorstelronde staan we stil bij wat een ‘healing biotope’ zou kunnen zijn. ‘’Een plek om weer ‘heel’ te worden, te verbinden met de natuur.’’

‘’De term impliceert dat er iets gebroken is…’’De planeet.’’ ‘’Het klimaat’’ ‘’Er is oorlog, ook in onszelf.’’ ‘’Dierenmishandeling.’’ Om maar een aantal kreten te noemen. Het is een tijdje stil, alsof het gewicht van het genoemde leed zwaar op onze schouders drukt.


We vormen een lange sliert en volgen rondleiders Patrick en Hanna over het terrein. De tour voert ons langs de belangrijkste locaties en projecten van Tamera:


Het waterretentie landschap


Sinds 2007 werkt het ecologieteam van Tamera in samenwerking met de Oostenrijkse “rebel farmer” Sepp Holzer aan het ecologisch herstel van 150 hectare droog en uitgeput boerenland. Door het aanleggen van natuurlijke dammen zijn er meren gevormd. Nu is er het hele jaar volop fris, helder water voor de community, een groeiende voedselproductie, en herstel van een vruchtbare bodem en natuurlijke ecosystemen. Tamera is 100% zelfvoorzienend in water. Momenteel worden er 93 vogelsoorten geteld, waaronder zeldzame soorten die zich alleen vestigen in waterrijke gebieden èn heeft de otter zich er gevestigd. Een drooggevallen bron is weer gaan stromen.


’The term ‘sustainability’ gains meaning through the experience of being able as a human to support life in all its complexity.’’ – Silke Paulick, coördinator van het ecologieteam

Het ‘Solar Testfield


Het hart van het Testfield is de ‘Solar Kitchen’, een keuken die volledig draait op zonne-energie en biogas. Een uitvinding van natuurkundige en uitvinder Jürgen Kleinwächter en zijn team. 60 procent van de energiebehoefte van Tamera wordt nu zelf opgewekt. Het streven is 80% zelfvoorzienend te zijn in energie-behoefte. Ook worden er innovatieve technologieën ontwikkeld en getest die regio’s met een slechte infrastructuur kunnen voorzien van autonome energie.


Voedselproductie


Op dit moment produceert de community 30% van het voedsel op eigen land, de overige 60% wordt afgenomen bij producenten uit de regio. Al het voedsel en maaltijden zijn biologisch en vegan op Tamera. Op meer dan 4000m2 worden er groenten, kruiden en fruit verbouwd en ook zijn er twee tuinen waar zaden worden gekweekt en later gedroogd. De enorme olijfboomgaard levert jaarlijks 4 ton aan olijven op. Alle voedsellandschappen zijn aangelegd voor het ontwerpprincipe ‘ecosystem restoration’. Er wordt samengewerkt met de natuur en de biodiversiteit wordt hersteld. Dieren worden niet als plaag beschouwd, maar als levende wezens die het land al veel langer bevolken dan de mens. Zo is er een team van vrouwen dat onderzoek doet naar bijen en de wijze waarop er het beste samengewerkt kan worden met deze harde werkers. In het kader van dat onderzoek en de veganistische principes wordt er momenteel geen honing afgenomen van de bijen.

De kennis die wordt opgedaan in het verbouwen van voedsel op (voorheen) beschadigd land, wordt gedeeld met lokale boeren en community's en er worden markten georganiseerd om regionaal geproduceerd voedsel uit te wisselen. Op deze wijze draagt Tamera bij aan het vergroten van de voedsel soevereiniteit in de regio. Ook de eigen zadenbank speelt hierin een belangrijke rol.


De stenencirkel, spiritual landscaping


Spiritualiteit en daarbij behorende rituelen spelen een belangrijke rol binnen Tamera. De centrale ceremoniële plaats waar de community samenkomt voor de wekelijkse ‘Ring of Power-meditatie’ is de stenencirkel, een natuurlijke kathedraal bestaande uit ‘96 archetypes voor een vredesgemeenschap’. Hier verzamelt de community voor gebed, ritueel en spirituele verbinding. Verschillende religieuze en spirituele tradities kunnen er worden uitgeoefend, zodat dogma en uitsluiting overbodig wordt.


De politieke ashram


Het interne opleidingscentrum en spirituele trainingsplaats van Tamera, gewijd aan wereldwijd vredeswerk. De Politieke Ashram verzorgt de spirituele en intellectuele educatie voor Tamera's project- en groepsleiders en organiseert speciale seminars voor bewustwording, kunst en genezing.

Naast deze highlights omvat Tamera nog veel meer. Zo is er op het terrein ook een school, atelier, dokterspraktijk, een hondenopvang, boekenwinkel, cultureel centrum en meer. Kijk voor een volledig overzicht op deze kaart: https://www.tamera.org/map/


Tamera is een autonome mini-samenleving die zichzelf continue opnieuw uitvindt, evolueert en ontwikkelt. Je zou het ook eerder als een beweging dan een gefixeerde entiteit moeten zien. Een beweging voor mondiale vrede. Een model voor de toekomst.


Hoe het allemaal begon


Tamera is in 1995 opgericht op de huidige locatie in het zuiden van Portugal, maar de eerste stap op weg naar Tamera werd al in 1978 in Duitsland gezet. Toen ontmoetten drie jonge academici elkaar om van gedachten te wisselen over de staat van de wereld. Dat waren theoloog Sabine Lichtenfels, de socioloog dr. Dieter Duhm en de (wijlen) natuurkundige Charley Rainer Ehrenpreis. Ze bedachten een plan om een interdisciplinair onderzoeks- en educatieproject op te zetten, als een soort alternatieve universiteit om de oorsprong van vrede (en dus oorlog) te onderzoeken. Dit resulteerde in de oprichting van hun eerste experimentele community in het Zwarte Woud in 1983. De voornaamste onderzoeksvraag was: Hoe ontwikkelt geweld zich en hoe kan geweld op een structurele en langdurige wijze beëindigd worden?


De community als onderzoeksonderwerp


Op een dieper niveau ontdekten de onderzoekers dat de oorsprong van geweld gevonden kan worden in onszelf en de wijze waarop we omgaan met liefde, seksualiteit, partnerschap en samen leven. Ze besloten dus om zichzelf, en hun meest intieme vragen, als onderwerp van het onderzoek te maken.

Wat volgde was een intensief 3-jarig sociaal experiment waar 50 mensen aan deelnamen. Onderwerpen van onderzoek waren o.a. bouw, voedsel, economie, kunst, besluitvorming in een gemeenschap, tuinieren, water management en leren omgaan met fouten maken. Na deze periode van drie jaar had de groep stevige kennis opgebouwd over de wijze waarop je stabiele community's kunt opbouwen volgens een communitaristisch** principe.

Dieter Duhm formuleerde ‘de politieke theorie’ waarin hij wetenschappelijk inzicht combineert met de ervaringen uit het sociale experiment en dat later de theoretische basis vormde voor hun levenswerk: een mondiaal onderzoeksproject naar vrede. Dit resulteerde in wereldwijde vredesmissies naar conflictgebieden en de oprichting van diverse ‘autonome modellen voor de toekomst’, waar Tamera inmiddels het bekendste voorbeeld van is.


Eerst de afwas, dan de revolutie


Als de rondleiding voorbij is, komen we weer bijeen in de schaduw van de eucalyptusbomen om na te praten en vragen te stellen. Ik heb twee vragen die op mijn lippen branden: Hoe neem je gedragen besluiten in zo’n grote groep mensen? En: Hoe worden continuïteit en waarden geborgd zonder dat je dogmatisch wordt?

Ik leer dat het besluitvormingsmodel met name gebaseerd is op jarenlange ervaring en vertrouwen. Er wordt niet expliciet gewerkt met 1 model zoals sociocratie of holacratie. Oudgediende communitymembers hebben wel meer aanzien en gewicht in besluitvormingsprocessen (gebaseerd op kennis). Er wordt gewerkt in verschillende cirkels oftewel counsels. Als je geen vast lid bent van een counsel, maar wel inspraak wil hebben, kun je tijdelijk toetreden. Er bestaat geen veto-recht.

Ook leer ik dat door het toepassen van constante zelfreflectie en jezelf of een ander de vraag te stellen of een geposeerde waarheid wel zo waar is, je kunt voorkomen dat je star en dogmatisch wordt. Een belangrijk punt in deze is dat Tamera niet als entiteit opereert, iets ergens van vindt, maar dat het nog altijd de mensen zijn die Tamera vormen. Het groepsproces blijft dus altijd organisch.


De dag na de rondleiding genieten we onder een afdak van een heerlijke warme lunch en raken in gesprek met een neurowetenschapper uit India/ Denemarken, die naar Tamera gekomen is uit interesse in ‘de science’ van het functioneren van communities als deze. En de vraag wat er gebeurt als de spirituele leiders wegvallen. Een interessante vraag...


Even later ontmoeten we elkaar weer in de openluchtkeuken, we hebben ons beiden opgegeven als afwasser. Na de gedane arbeid krijgen we een knuffel en een grote glimlach van de keukencoördinator. Met een goed gevoel gaan we weer op weg.

Bram wast af. Foto: Tessa

Tot slot

Tamera kent vele gezichten en lagen. Te veel om op te noemen of te kunnen begrijpen als je er maar een weekendje bent geweest. Als dit verhaal je nieuwsgierigheid heeft gewekt, wil ik je vooral uitnodigen om- als je in de buurt bent- zelf een keer kijkje te gaan nemen.














Tekst: Tessa


* Een dorp waar er zelfvoorzienend en ecologisch geleefd en gewerkt wordt en waar je je eventueel kunt aanmelden als vrijwilliger.


** https://www.tamera.org/communitarian-ethics/

71 keer bekeken

Wooncoöperatie Wijland | KVK 74979566

Webdesign: Tessa Faye Buck | Illustraties door: Wies Olde Riekerink