Zoeken

Samen de woningmarkt transformeren: een pleidooi voor wooncoöperaties

Door: Tessa Buck

Gemeente Amsterdam komt met leenfonds van 50 miljoen euro en nieuwbouwlocaties om de groei van wooncoöperaties in de stad mogelijk te maken. Deze woonvorm voldoet aan de groeiende behoefte van mensen om in collectief verband de eigen woonomgeving te ontwerpen en creëert duurzame woningen die beschikbaar blijven voor mensen met een laag- of middeninkomen. Amsterdamse wooncoöperaties kunnen nu een lening krijgen om het tekort dat ontstaat na bancaire financiering (meestal 70% van de aanneemsom) en eigen inleg te overbruggen. De lening wordt in 15 jaar terugbetaald.

Maarten van Poelgeest, oud-wethouder en aanjager van het actieplan wooncoöperaties in Amsterdam:

''Het mooie van dit fonds is dat het de gemeente eigenlijk geen geld kost, want het wordt onder marktconforme voorwaarden uitgeleend. [...] Het idee is dat gemeente hen geld leent en dat ze dat op termijn terug betalen [...] en dat betekent dat de gemeente na 15 jaar zijn geld weer terug heeft en dat beschikbaar kan stellen voor nieuwe initiatieven. Zodra het om leningen gaat is het geld heel makkelijk te krijgen voor de gemeente, het is bijna een belegging zou je kunnen zeggen, een belegging in je eigen stad. […] er is er nog nooit eentje omgevallen, dus het is eigenlijk een hele veilige lening. ''


Illustratie: Franzi Draws

Transparant selectieproces

Het selectieproces van de gemeente Amsterdam is transparant. Haalbaarheid en duurzaamheid zijn twee belangrijke criteria. De grondwaarde wordt van te voren bepaald en op basis van vastgestelde randvoorwaarden en criteria wordt de selectie (tender) gehouden, die geoormerkt wordt voor wooncoöperaties. Dit in tegenstelling tot selecties die voor zowel bewonersgroepen als professionele partijen worden opengesteld en waarbij je als bewonersgroep (want minder kennis en kapitaal) dikwijls geen kans maakt.

Ook worden er eisen gesteld aan de wooncoöperaties zelf, zo moet democratisch bestuur geborgd zijn en mogen de huurwoningen niet verkocht worden. Er wordt een beroep gedaan op de maatschappelijke rol die de wooncoöperaties gaan vervullen in het voorzien van betaalbare woningen voor bewoners met een laag- of middeninkomen. Ook wordt er gewerkt aan een keurmerk voor Amsterdamse wooncoöperaties.

Wooncoöperaties zijn een investering in stad en regio

De praktijk leert dat zodra een project gerealiseerd is, het nooit omvalt. In Duitsland en Zwitserland is daar ruimschoots ervaring mee opgedaan. De Duitse GLS bank heeft veel vertrouwen in wooncoöperaties en financiert nu ook steeds meer Nederlandse projecten, zoals ecodorp Boekel, de Nieuwe Meent en De Warren. Nu er meer wooncoöperaties ontstaan en er wordt gewerkt aan standaardisering van regelgeving ontstaat er meer vertrouwen in de haalbaarheid van deze innovatieve woonvorm. Hierdoor is de verwachting dat de Nederlandse banken makkelijker zullen gaan financieren.

Van Poelgeest:

''Mensen geven zelf vorm aan dat complex, het is meer dan slechts een woning. Het is het vormgeven van een ideaal, die [mensen] zullen alles doen om te voorkomen dat het omvalt. Dat is de ervaring, omdat de verbondenheid met het initiatief groot is. Daarom denk ik dat dit een hele veilige belegging is.''

Eén van de vele vergaderingen van Wijland Woonpioniers

De wooncoöperatie in crisistijd?


Omdat wooncoöperaties geen winstoogmerk hebben en de huur en financiering vast staat zijn ze niet zo gevoelig voor conjunctuur.


Clemens Mol, programmaleider wooncoöperaties bij stichting !WOON:

''Juist in deze tijd moet je een wooncoöperatie willen! Ten eerste blijven we bouwen en ten tweede zorgt de wooncoöperatie voor een stabiele huurbron, in een collectief met andere bewoners waar je ook in staat bent om problemen op te lossen.''

Goed voorbeeld doet volgen?

Wij zien graag dat het Amsterdamse enthousiasme overslaat naar andere steden en dorpen in Nederland. Overal veranderen immers de huishoudens qua samenstelling en daarmee de behoefte aan passende huisvesting. Steeds meer mensen willen kleiner, duurzamer en in sociaal verband leven. En de regie in handen nemen door zelf projecten op te zetten om de eigen leefomgeving vorm te geven. Zo ontstaat er meer maatwerk op de woningmarkt.

Mooie bekende voorbeelden uit de regio zijn Iewan en Eikpunt in Nijmegen.

''Echter, je moet nu eerst 3 triatlons en nog 6 marathons lopen om je wooncoöperatie te realiseren'', om in de woorden van Clemens Mol te spreken. Dat kan eenvoudiger. Laten we daar samen aan werken en de wooncoöperatie voor een bredere groep mensen beschikbaar maken.

Gemeenten staan voor de opgave om in betaalbare huisvesting voor haar inwoners te voorzien en tevens duurzaamheidsdoelstellingen te halen. Door bewoners te faciliteren in het realiseren van hun ideale woonomgeving, waarbij duurzaam en circulair bouwen, het delen van spullen en ruimtes dikwijls centraal staan, sla je als gemeente meerdere vliegen in 1 klap.

Nu de eerste hedendaagse wooncoöperaties als paddenstoelen uit de grond schieten ontstaat er een 'community of practice' van bewoners en professionals die de weg voorbereiden voor anderen. Als initiatief kunnen we dat alleen maar toejuichen!

Met Wijland Woonpioniers timmeren we aardig aan de weg om de eerste ecologische zelfbouw-wooncoöperatie van de regio Nijmegen te worden. Nu stoppen we al onze energie in het realiseren van ons project, maar zodra we weer wat verder zijn, zullen ook wij onze kennis gaan delen met nieuwe initiatieven zodat zij niet opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. Via deze website, maar ook via het landelijke kennisnetwerk cooplink.



Verder lezen en kijken?


Over het actieplan wooncoöperaties Amsterdam:

https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/zelfbouw/wooncooperaties-amsterdam/


Livecast pakhuis de Zwijger over het actieplan:



In het Engels mee praten over de toekomst van het Nederlandse woonlandschap?


Op 16 oktober is er een symposium in Rotterdam 'Taking back Housing!'. Save the date!


https://www.schoolforthecity.nl/tbh








335 keer bekeken

Wooncoöperatie Wijland | KVK 74979566

NL37 RABO 0353 2945 35 t.n.v. Wooncoöperatie Wijland

Webdesign: Tessa Faye Buck | Illustraties door: Wies Olde Riekerink  & Franzi Draws (afb. inclusief gezelschap).